M\u00fccbir sebep uygulama ve teoride objektif olarak belirlenebilir bir uygulama alan\u0131na sahip olmamakla birlikte, olay gruplar\u0131na g\u00f6re ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirmeyi gerektirmektedir. S\u00f6zle\u015fmelerde bu t\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerin koyulmas\u0131 halinde, bu h\u00fck\u00fcmlerin kapsam\u0131n\u0131n ve ge\u00e7erliliklerinin saptanabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle s\u00f6zle\u015fmelerde m\u00fccbir sebep olarak say\u0131lan unsurlar\u0131n tek tek belirlenmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Yarg\u0131tay, m\u00fccbir sebep de\u011ferlendirmesi yaparken somut olay baz\u0131nda karar vermekte, olay\u0131n ko\u015fullar\u0131 ve taraflar aras\u0131ndaki s\u00f6zle\u015fmenin h\u00fck\u00fcmleri Yarg\u0131tay\u2019\u0131n de\u011ferlendirmesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fekillendirmektedir. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n \u00f6zellikle, her durumda basiretli davranmas\u0131 beklenen tacirler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, s\u00f6zle\u015fmede m\u00fccbir sebebin ne \u015fekilde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131na ve ne t\u00fcr olaylar\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131na olduk\u00e7a \u00f6nem verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunun sebebi, b\u00f6yle bir nitelemenin yap\u0131labilmesi i\u00e7in, s\u00f6zle\u015fmenin niteli\u011fi, kurulu\u015f tarihi, risk yap\u0131s\u0131, olay\u0131n etkilerinin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde bertaraf edilebilir oldu\u011fu ve hatta bor\u00e7lunun kimli\u011fi (tacir olup olmama) gibi unsurlar\u0131n bilinmesi gereklili\u011fidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re s\u00f6zle\u015fmede bu ihtimallerin belirtilmesi, belirtilmemesi haline g\u00f6re, ihlalin ger\u00e7ekle\u015fmesi akabinde hukuki talepler kar\u015f\u0131s\u0131nda, tarafa savunmas\u0131nda daha \u00e7ok hareket imkan\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. S\u00f6zle\u015fmeye bu maddelerin koyulmas\u0131 esasen, fiilin ger\u00e7ekle\u015fmesi sonras\u0131nda sorumlulu\u011fun belirlenmesi i\u00e7in, yani di\u011fer bir ifadeyle \u201cimkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u201d s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n belirlenmesinde b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Di\u011fer bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ise, bu olaylar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 sayma oldu\u011fu kabul\u00fcnden ziyade, say\u0131lanlar\u0131n \u00f6rnek olarak say\u0131lan sebepler oldu\u011funun kabul\u00fcn\u00fc savunmaktad\u0131r. Yani bu olaylar\u0131n s\u00f6zle\u015fmede belirlenmesinin esasl\u0131 bir etkisi yoktur, ancak \u00f6rnek te\u015fkil edebilir.<\/p>\n
<\/p>\n
Bask\u0131n olan g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; s\u00f6zle\u015fmeye eklensin ya da eklenmesin<\/u>, m\u00fccbir sebebin kapsam\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda, \u201cbor\u00e7lunun faaliyet ve i\u015fletmesi d\u0131\u015f\u0131nda meydana gelen, genel bir davran\u0131\u015f normunun ya da borcun ihlaline, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ve mutlak \u015fekilde neden olan, \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi ve kar\u015f\u0131 konulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir olay\u201d tan\u0131m\u0131 temel hareket noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu tan\u0131m uygulama ve doktrinden do\u011fmu\u015ftur. Bu tan\u0131ma g\u00f6re bir olay\u0131n m\u00fccbir sebep say\u0131l\u0131p, s\u00f6zle\u015fmede yaz\u0131ls\u0131n ya da yaz\u0131lmas\u0131n, uygulanabilmesi i\u00e7in;<\/p>\n
<\/p>\n
a)Zorunlu ve zorlay\u0131c\u0131 bir olay olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
b)Bor\u00e7lunun i\u015fletmesinden harici bir olay olmal\u0131d\u0131r. Yani zarar\u0131 meydana getiren olay, zarar\u0131 g\u00f6ren i\u015fletmeden ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015fekilde vuku bulmal\u0131d\u0131r. Bu d\u0131\u015fsall\u0131k, faaliyet g\u00f6sterilen alana ait tipik riskler olmamal\u0131d\u0131r. Bu tipik riskler m\u00fccbir sebep olarak kabul edilmez. Bu d\u0131\u015fsall\u0131k, beklenmeyen hal durumunda aranmamaktad\u0131r. Ancak m\u00fccbir sebep te\u015fkil eden olay edimin ifas\u0131n\u0131 imkans\u0131z k\u0131larken, beklenmeyen hal ifay\u0131 esal\u0131 olarak g\u00fc\u00e7le\u015ftirmektedir. M\u00fccbir s\u00f6zle\u015fmeden do\u011fan borcu ortadan kald\u0131r\u0131rken, beklenmeyen hal durumunda bor\u00e7 ortadan kalkmamaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan m\u00fccbir sebep s\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7ici olarak ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131na ya da tamamen sona ermesine sebebiyet verirken, beklenmeyen hal s\u00f6zle\u015fmenin de\u011fi\u015fen ko\u015fullara uyarlanmas\u0131 sonucunu do\u011furmaktad\u0131r. Paran\u0131n de\u011ferinin artmas\u0131, azalmas\u0131, d\u00f6viz kurundaki de\u011fi\u015fimler beklenmeyen hale \u00f6rnektir. Ancak Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu\u2019nun 2017\/2821 E. Ve 2017\/1552 K. Numaral\u0131 karar\u0131nda, s\u00f6zle\u015fmede s\u0131n\u0131rl\u0131 sayma bile olsa, say\u0131lan haller d\u0131\u015f\u0131nda ekonomik kriz halinin m\u00fccbir sebep olarak kabul edilmesi \u00f6nceden ifade edilen fikirlerle \u00e7eli\u015fmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
c)Ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k ve \u00f6nlenemezlik olmal\u0131d\u0131r. Olay\u0131n meydana getirdi\u011fi sonu\u00e7, hayat\u0131n normal ak\u0131\u015f\u0131 ve normal ya\u015fam seyrinden bekleneni a\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
d)Di\u011fer bir unsur \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezliktir. \u00d6ng\u00f6r\u00fclemezlik olay\u0131n kendisinden ziyade, ortaya \u00e7\u0131kara\u011f\u0131 sonu\u00e7lar olarak kabul edilir. (Arzu O\u011fuz) \u00d6ng\u00f6r\u00fclmezlik mutlak ve nisbi olarak ele al\u0131nabilir. Sorumlulu\u011fun tespitinde nisbi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmezlik dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. (G\u00f6z\u00fcb\u00fcy\u00fck) Bununla birlikte tekrarlanan do\u011fa \u00fcst\u00fc olaylar m\u00fccbir sebep olarak kabul edilemez. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019de deval\u00fcasyonlar ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc ter\u00f6rle m\u00fccadeleden do\u011fan eylemler m\u00fccbir sebep unsuru olarak kabul edilmeyecektir. (Tamer \u0130nal)<\/p>\n
<\/p>\n
e)Son unsur olarak, olay ile s\u00f6zle\u015fmenin ihlali aras\u0131nda uygun bir illiyet ba\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a0<\/u><\/p>\n
\u0130hlal sonucunda meydana gelecek olaylar ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleri:<\/u><\/p>\n
<\/p>\n
M\u00fccbir sebep illiyet ba\u011f\u0131n\u0131 kesecek ve s\u00f6zle\u015fmenin ihlali durumunda bile taraf\u0131 sorumluluktan kurtaracakt\u0131r. Bor\u00e7lunun kusuru olmadan s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 davranmas\u0131 durumunda ortaya \u00e7\u0131kacak durumlar: -ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131, -temerr\u00fct ve -ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
Borcun ifas\u0131 sonradan bor\u00e7lunun kusuru olmadan sona ererse, borcun aynen ifa y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sona erer. Nitekim bu durum TBKn. M. 136\u2019da, \u015fu \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir; \u201cBorcun ifas\u0131 bor\u00e7lunun sorumlu tutulamayaca\u011f\u0131 sebeplerle imk\u00e2ns\u0131zla\u015f\u0131rsa, bor\u00e7 sona erer.\u201d TBK md. 136\/2\u2019ye g\u00f6re \u201cKar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bor\u00e7 y\u00fckleyen s\u00f6zle\u015fmelerde imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k sebebiyle bor\u00e7tan kurtulan bor\u00e7lu, kar\u015f\u0131 taraftan alm\u0131\u015f oldu\u011fu edimi sebepsiz zenginle\u015fme h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca geri vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olup, hen\u00fcz kendisine ifa edilmemi\u015f olan edimi isteme hakk\u0131n\u0131 kaybeder. Kanun veya s\u00f6zle\u015fmeyle borcun ifas\u0131ndan \u00f6nce do\u011fan hasar\u0131n alacakl\u0131ya y\u00fckletilmi\u015f oldu\u011fu durumlar, bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130fas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan bir borcun m\u00fccbir sebep ile zaman\u0131nda ifa edilmemesi halinde, kural olarak bor\u00e7lunun temerr\u00fcd\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r. Bu durum TBK md. 117\/1\u2019e g\u00f6re, \u201cMuaccel bir borcun bor\u00e7lusu alacakl\u0131n\u0131n ihtar\u0131yla temerr\u00fcde d\u00fc\u015fer\u201d. Maddenin 2. f\u0131kras\u0131nda \u201cbelirli vadeli bor\u00e7lar\u201d ile di\u011fer baz\u0131 hallerde ihtara gerek olmad\u0131\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re bor\u00e7lunun temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in edimin ifas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r, bor\u00e7 muaccel olmal\u0131d\u0131r, bor\u00e7luya ihtar yap\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r, alacakl\u0131 edimi kabule haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r, bor\u00e7lunun edimi ifadan ka\u00e7\u0131nma hakk\u0131 bulunmamal\u0131d\u0131r, ifa etmeme borca ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bor\u00e7lunun temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in kusur \u015fart olmay\u0131p, bu \u015fartlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde bor\u00e7lu ister kusurlu ister kusursuz olsun temerr\u00fcde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur. Takip eden 118. maddede ise, \u201cTemerr\u00fcde d\u00fc\u015fen bor\u00e7lu, temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmekte kusuru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etmedik\u00e7e, borcun ge\u00e7 ifas\u0131ndan dolay\u0131 alacakl\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc amirdir. M\u00fccbir sebep, bor\u00e7lunun davran\u0131\u015f\u0131 ile zarar aras\u0131ndaki illiyet ba\u011f\u0131n\u0131 kesece\u011finden, alacakl\u0131, temerr\u00fct nedeniyle u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131n giderilmesini isteyemeyecektir. Ayr\u0131ca TBK md. 119 \u201cTemerr\u00fcde d\u00fc\u015fen bor\u00e7lu, beklenmedik h\u00e2l sebebiyle do\u011facak zarardan sorumludur. Bor\u00e7lu, temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmekte kusuru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya borcunu zaman\u0131nda ifa etmi\u015f olsayd\u0131 bile beklenmedik h\u00e2lin ifa konusu \u015feye zarar verece\u011fini ispat ederek bu sorumluluktan kurtulabilir\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc getirmektedir. Maddede bahsedilen \u201cbeklenmedik hal\u201d ifadesi geni\u015f anlamda umulmayan olaylar\u0131 hem de dar anlamda umulmayan olaylar\u0131 ve m\u00fccbir sebebi kapsar.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130fa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ise, T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 138. maddesi uyar\u0131nca; s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada taraflarca \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi beklenmeyen ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, bu durumun bor\u00e7ludan kaynaklanmam\u0131\u015f olmas\u0131, s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada mevcut olgular\u0131 kendisinden ifan\u0131n istenmesini d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fecek derecede bor\u00e7lu aleyhine de\u011fi\u015ftirmi\u015f olmas\u0131 ve bor\u00e7lunun borcunu hen\u00fcz ifa etmemi\u015f veya a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcnden do\u011fan haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutarak ifa etmi\u015f olmas\u0131 halinde bor\u00e7lu, hakimden s\u00f6zle\u015fmenin de\u011fi\u015fen \u015fartlara uygun \u015fekilde yeniden uyarlanmas\u0131n\u0131 isteyebilir. Bunun m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 halinde ise s\u00f6zle\u015fmeden d\u00f6nebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
M\u00fccbir sebep uygulama ve teoride objektif olarak belirlenebilir bir uygulama alan\u0131na sahip olmamakla birlikte, olay gruplar\u0131na g\u00f6re ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirmeyi gerektirmektedir…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17264,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[51],"tags":[194,196,195],"table_tags":[],"yoast_head":"\n