10 Şubat 2020 Yılında Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ konusunda ön bir bilgi vermek gerekirse, ilgili tebliğ; Bankaların ticari müşterileri ile gerçekleştirdiği işlemlerde müşteriler nezdinde öngörülebilirlik ve şeffaflığın artırılması, Bankalar tarafından müşteriler aleyhine aşırı ücretlendirme yapılmasının önüne geçilmesi ve Bankalar tarafından sunulan ürün veya hizmetler karşılığı alınabilecek ücretlerin türleri, nitelikleri ve Azami miktar veya oranlarını belirlemek amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından ilgili tebliğ çıkartılmıştır.
4 yıldan fazla bir süredir içinde bulundurduğu maddelerin geçerliliğini koruyan Tebliğ içeriğinde, 28 Haziran 2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan birtakım değişikliklerin yapıldığı gözlenmektedir.
2024/16 sayılı Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 1..maddesi uyarınca; Önceki Tebliğ’de yer alan 11.maddesinin üçüncü fıkrasında Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından değişikliğe gidilmiştir.
Değişiklik Yapılmadan önce, 2020/4 Sayılı Tebliğ’in 11.maddesi, ticari müşterilerin kredi vadesinin tamamını erken ödemeleri durumunda bankaların bu talebi kabul etme yükümlülüğü olduğunu belirtirken, Türk lirası cinsinden sabit faizli krediler için erken ödeme ücretinin, kalan vade ve belirli bir hesaplama formülüne dayanarak belirlenen oranı aşmaması kaydıyla alınabileceğine yönelik düzenleme bulunmaktaydı. Döviz cinsinden veya dövize endeksli sabit faizli kredilerde ise erken ödeme ücreti, sabit bir oran ve kalan vade esas alınarak belirlenmekteydi. Değişken faizli krediler için ise erken ödenen tutarın yüzde ikisine kadar erken ödeme ücreti alınabileceği öngörülmekteydi.
Yeni geçici düzenleme ile beraber 1 Mart 2021 tarihinden önce kullandırılan krediler için ticari müşteriler kredi vadesinin tamamını erken ödeme talebinde bulunması durumunda bankaların bu talebi kabul etme zorunluluğu meydana gelecektir.
Türk lirası cinsinden kredilerde erken ödeme ücreti, kalan vadesi 24 ayı geçmeyen kredilerde erken ödenen tutarın yüzde birini, 24 ayı geçen kredilerde ise yüzde ikisini aşamaz şekilde sınırlamaktadır. Döviz cinsi veya dövize endeksli kredilerde ise bu ücretler bir puan artırımlı olarak uygulanmaya başlayacaktır.
Eski düzenlemede Türk lirası cinsinden sabit faizli krediler için belirli bir hesaplama formülüne dayalı sınırlamalar getirilirken, yeni geçici düzenleme sabit oranlar ve kalan vadeye bağlı olarak belirlenen ücretleri içermektedir.
Eski düzenleme değişken faizli krediler için yüzde ikilik bir erken ödeme ücreti sınırı öngörürken, yeni düzenleme bu tür kredilere yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu tür krediler genel erken ödeme sınırlamalarına tabi tutulacaktır.
Geçici Madde 5’e eklenen 2.bent ise; 1 Mart 2021 ile 30 Haziran 2024(dahil) tarihine kadar kullandırılan krediler adına da ticari müşterilerin kredinin tamamını erken ödeme talebini bankalara iletmesi halinde bankaların söz konusu talebi reddedemeyeceğini düzenlemektedir.
1 Mart 2021 tarihi öncesi kullandırılan krediler ve 1 Mart 2021- 30 Haziran 2024 arasında kullandırılan kredilerin ödenmesi arasında birtakım farklılıkları barındırmaktadır.
Kısaca aralarındaki farklardan bahsetmek istenirse, 1 Mart 2021 öncesi tarihinde kullandırılan Türk lirası cinsinden krediler için erken ödeme ücreti kalan vadenin uzunluğuna bağlı olarak basit yüzde sınırlamalar içermektedir. kalan vadesi 24 ayı geçmeyen kredilerde yüzde bir, 24 ayı geçen kredilerde yüzde ikinin aşılmayacağına yönelik sınırlamalar bulunmaktayken, 1 Mart 2021 sonrasından 30 Haziran 2024 tarihine kadar kullandırılan kredilerde hesaplama yöntemi daha karmaşık hale bürünmüştür.
Söz konusu tarih aralığında kullandırılan kredilerde kalan vadesi 24 ayı geçmeyen kredilerde yüzde ikisine kadar ödeme ücretinin aşılabileceği; 24 ayı geçen kredilerde ise her bir yıl için kalan vadenin 24 ayı aşan kısmı için yüzde bir eklenerek hesaplanan ücret miktarına kadar çıkabileceği düzenlenmiştir.
Sonuç olarak, 2020/4 Sayılı Tebliğ içeriğindeki değişiklikler 1 Temmuz’da resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş vaziyettedir. Ticari müşterilerin almış oldukları kredi ödemelerini erken ödemek istemeleri durumunda ilgili tebliğe eklenen geçici maddeleri incelemenin faydalı olacağı hususuna dikkat çekmek isteriz.
